کالابرگ سوخت، التیام بخش افزایش قیمت بنزین

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ یکی از مشکلات مزمن اقتصاد ایران قیمت گذاری بنزین است. این موضوع از دولتی به دولت دیگر منتقل می شود و اکنون در شرایط بغرنج با آن مواجه شده ایم. از یک بُعد قیمت فعلی سرعت ناترازی را به دلیل مصرف بی رویه و قاچاق افزایش می دهد و از بُعد دیگر تغییر در قیمت به بحران های اقتصادی، سیاسی و امنیتی منجر شود.

گرچه نقدینگی تورم را افزایش می دهد، اما بنزین نیز دست کمی از نقدینگی در خلق تورم ندارد

تکلیف چیست؟

سال گذشته مهمترین و پرتکرارترین واژه ناترازی اقتصادی بود و پیش بینی می شد چنین وضعیتی اتفاق بیفتد. حتماً تغییر قیمت تا حدودی می تواند جلوی تقاضای زیاد را بگیرد، بنابراین تصمیم در این زمینه نیازمند دقت است. چنین اقدامی بدون توجه به ابعاد آن می تواند حرکت انتحاری به شمار رود؛ حرکتی که کشور را در شرایط حساس به لحاظ اقتصادی و اجتماعی دچار چالش می کند که مهار آن به آسانی نخواهد بود. از سفره های مردم تا بودجه سازمان ها و ارگان ها از آسیب در امان نماند و مهمترین اثر آن دود شدن ارزش پول ملی است‌.

در یادداشت های قبلی مطرح شد در صورت تداوم خطا در تصمیم گیری های اقتصادی و سیاسی بین سال ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۸ واحد پولی کشور با بحران هویت و ماهیت مواجه خواهد شد و نیاز هست همه ارکان کشور از ارزش پول ملی صیانت کنند؛ اما اقدام نابهنگام در اصلاح قیمت بنزین امکان دارد ناگهان پول ملی را محو کند و به جای سال ۱۴۰۸، سال ۱۴۰۵ یا ۱۴۰۶ با پول ملی وداع کنیم.

بسیاری از اقتصاددانان درباره تورم سه و حتی چهار رقمی هشدار داده اند. گرچه نقدینگی تورم را افزایش می دهد، اما بنزین نیز دست کمی از نقدینگی در خلق تورم ندارد. در صورتی که پول ملی فاقد ارزش شود دیگر قیمت گذاری به ریال و تومان مفهوم خود را دست خواهد داد. در صورتی که پول ملی بی ارزش شود، دیگر بنزین ۵ هزار تومانی و ۵۰ هزار تومانی منعی نخواهد داشت. وقتی پول ملی نباشد دولت نمی تواند مالیات بگیرد، یارانه نمی دهد و سیاست های پولی و مالی پیش نمی رود.

بنابراین لازم است به عمق پیامدهای تصمیم گیری در این ارتباط توجه شود. رئیس جمهور که خود پزشک جراح است، بهتر می داند جراحی بدون توجه به شرایط بیمار امکان دارد سبب مرگ وی شود. در آستانه هفته دولت بهتر است وی با ترمیم تیم همراه با احتیاط راه را ادامه دهد؛ اعتماد بیش اندازه به افراد امکان دارد سبب کوری شود و تمام اندوخته کشور را به مخاطره بیندازد. باید نیک بداند امکان دارد اثر پیامدهای افزایش قیمت به حوزه پول ملی محدود نشود و شاهد تکرار حوادث تلخ دی ماه در ابعاد گسترده باشیم. سال گذشته اشتباه در قیمت گذاری ارز هزینه هایی بر دوش مردم گذاشت.

همه صرفه جویی ها در اقتصاد به دلیل اصلاح قیمت ارز صرف جبران خسارت های حوادث دی ماه شد. اصلاح قیمت بنزین شرط لازم و کافی دارد و باید مورد توجه قرار گیرد. دو شرط لازم عبارتند از:

رئیس جمهور باید واقف باشد، اکنون که مجلس شورای اسلامی غیر فعال یا نیمه فعال است. حتماً بار تصمیمات اشتباه امکان دارد دولت را به سمت بحران سوق دهد

نخست، اصلاح قیمت باید تدریجی باشد تا بنگاه های اقتصادی و خانوار بتوانند آن را در بودجه خود هضم کنند.

دوم، پیشنهاد می شود ترجیحاً اصلاح قیمت در نیمه نخست سال و سه ماه نخست انجام شود. ابتدای سال ترمیم حقوق و دستمزد خانواده سبب می شود اصلاح قیمت ها را بهتر بپذیرند. مرور حوادث ناگوار، ناآرامی ها و اغتشاشات حاکی از آن است که نیمه دوم سال زمان خوبی برای تصمیمات ناگهانی نیست.

اما شرط کافی، اکنون که سازوکار کالابرگ نهادینه شده و به نحوی جبران رفاه مردم است، شاید بهتر باشد کالابرگ سوخت نیز به کالابرگ قبلی اضافه شود. از مزایای روش این است که قیمت ها اصلاح می شود، بنزین با قیمت صفر به صورت محدود و نیاز خانوار در اختیار مصرف کننده قرار می گیرد و سبب رضایت عمومی می شود و با اصلاح قیمت بنزین می توان منابع کالابرگ سوخت رایگان را نیز تأمین کرد. ناترازی بنزین رفع و رضایت عمومی کسب می شود.

رئیس جمهور باید واقف باشد، اکنون که مجلس شورای اسلامی غیر فعال یا نیمه فعال است. حتماً بار تصمیمات اشتباه امکان دارد دولت را به سمت بحران سوق دهد. تداوم تورم و سیاست های اشتباه سبب شده است سفره مردم به شدت کوچک شود. باید آگاه بود ابرتورم ناشی از تغییر قیمت امکان دارد طبقه متوسط را نابود کند. در فضای ابرتورم تنها ابر انسانها با درآمدهای نجومی امکان زیست دارند (یعنی سلبریتی ها، برخی تجار و پزشکان) با درآمدهای بالای 1 میلیارد تومان و این، یعنی حذف بخش مهمی از جامعه.

اگر آزادسازی بی تدبیر قیمت بنزین انجام شود، یعنی تورم که در آن ۸۰ درصد مردم نمی توانند زندگی کنند؛ امکان دارد زخمی بر پیکر طبقه متوسط بگذارد که خون ریزی آن قابل کنترل نباشد و جان طبقه متوسط جامعه که به سختی تنفس اقتصادی دارند، بستاند. تفکر و دوراندیشی لازمه حکمرانی خوب است.